Nieuw paviljoen voor Frans Masereel Centrum

ROCKWOOL dakplaten als enig geschikt isolatiemateriaal voor complexe dakvorm

Het koepelvormig Frans Masereel Centrum in Kasterlee is al jaren een blikvanger in de regio en een plek waar nationale en internationale kunstenaars naar toe trekken om te werken en experimenteren met print en grafisch design. Maar het centrum barstte uit haar voegen en opende in februari 2019 als uitbreiding een nieuw paviljoen, dat een architecturaal pareltje is en voorzien is van een indrukwekkend ingesneden kegelvormig dak.

Het in de Antwerpse Kempen gelegen Frans Masereel Centrum begon ooit als ontmoetingsplaats voor grafisch kunstenaars, maar groeide intussen uit tot een internationaal bekende locatie waar publiek en kunstenaars elkaar ontmoeten op tentoonstellingen, portfoliodagen en andere events waarbinnen grafisch werk centraal staat.

Projectgegevens

Project Nieuwbouw paviljoen
Locatie Kasterlee
Opdrachtgever   Vlaamse Overheid
Architect

TV LIST & Hideyuki Nakayama Architecture
Bureau Bouwtechniek

Algemene aanneming

Vanhout.pro NV

Dakbouw

Hüs-Dakbouw BVBA

Frans Masereel Centrum, reference project, FRI, BE

Het bestaande centrum bood een kwalitatieve maar beperkte werkplek en een uitbreiding drong zich dus op. Het nieuwe paviljoen van 420 m² is een uitbreiding van het bestaande koepelvormige gebouw en breidt het centrum uit naar het open landschap in het zuiden, in interactie met de bestaande koepel. De stervormige vleugel, die als atelier en tentoonstellingsruimte kan dienen, is een knap staaltje architectuur. Het gebouw is een ontwerp van de Japanse architect Hideyuki Nakayama en het Parijse bureau LIST, in nauwe samenwerking met Bollinger + Grohmann en het Belgische Bureau Bouwtechniek.

Taart of ‘Machikado’
De betrachting van het Frans Masereel Centrum is kunstenaars en publiek dichter bij elkaar te brengen. Het paviljoen, dat gezien kan worden als een taart waaruit enkele stukken zijn gesneden, biedt op dat vlak heel wat mogelijkheden. 

Een taart is een mooie vergelijking, maar volgens algemeen aannemer Vanhout.pro NV uit Turnhout is het ontwerp opgevat als een ‘Machikado’, wat Japans is en verwijst naar een ‘straathoek’ of een ‘passage’. De verschillende verspreide ruimtes - zoals de studio of de tentoonstellingsruimte - komen in het midden van deze Machikado bij mekaar. Hoe dan ook een bouwtechnisch hoogstandje en vooral het ingesneden kegelvormige houten dak vormde een behoorlijke uitdaging. 

Het wereldbefaamde studiebureau Böllinger + Grohmann werd ingeschakeld om de dakstructuur te berekenen, samengesteld uit 762 houten balken, allemaal verschillend, geproduceerd in de fabriek en gemonteerd in situ door Vanhout.pro. Elke balk wordt gesteund door de voorgaande en ondersteunt de volgende, volgens de geometrie van een kegel opgedeeld in 29 delen en 27 niveaus. 

Het houten dakgebinte is wat men noemt een reciproke structuur die kenmerkt wordt door een grote complexiteit waarbij elk stuk uniek is. Het dakbeschot bestaat dan ook uit op maat gezaagde multiplexplaten die de openingen in de balkenstructuur afsluiten, allen volkomen verschillend van formaat en afmeting.

18 cm ROCKWOOL isolatie
“Het dak was dan ook een echt maanlandschap”, bevestigt de aannemer van isolatie– en dichtingswerken Peter Maes (Hüs-Dakbouw BVBA). “Als facetten van een geslepen diamant vormen deze plaatjes de draagstructuur van het dak.” 

“Minerale wol was de enige mogelijke en goede oplossing om hier aan de isolatie-eisen te kunnen voldoen en de vorm van het dak te volgen zonder enig risico.”, vertelt uitvoerend architect Eyukewe Dogo van Bureau Bouwtechniek NV. 

Als isolatie werd er dan ook gekozen voor ROCKWOOL rotswol: twee lagen Rhinoxx van 9 cm dik, om de gewenste thermische isolatiewaarden te bekomen en het dak te laten beantwoorden aan de hoge eisen inzake brandveiligheid. “Buiten het feit dat deze isolatieplaten goed presteren, brandveilig zijn en zich snel en eenvoudig laten verwerken waren het ook de enige isolatieplaten waarmee we dit gebogen dak professioneel konden afwerken.”, verduidelijkt dhr. Maes. “De platen werden hier en daar tot op halve dikte ingesneden zodat ze zo de glooiing van het dak mooi konden volgen. Dit kunnen we niet doen met hardschuimplaten, omdat ze minder flexibel zijn. Een heel werk, maar wanneer we het resultaat nu bekijken moet ik eerlijk toegeven dat het er mooi en strak uitziet en dat er amper of niet te zien is dat de ondergrond zo onregelmatig was.” 

Frans Masereel Centrum, reference project, FRI, BE

De Rhinoxx dakplaten konden probleemloos in meerdere stukken worden gesneden. Toen ze op het dak weer tegen elkaar werden gelegd, grepen de stukken weer mooi in elkaar dankzij de unieke vezelstructuur. Bij deze manier van versnijden en behandelen bleek ROCKWOOL rotswol de ideale isolatieoplossing.

Unieke vezelstructuur
Een grote troef is de unieke vezelstructuur van de dakplaten, waardoor ze probleemloos in meerdere stukken kunnen worden gesneden. Wanneer ze dan op het dak weer tegen elkaar worden gelegd, dan behoudt de rotswol zijn stevigheid. Deze bijzondere vezelstructuur zorgt bovendien voor een perfect thermisch isolerend dak, zelfs bij deze manier van versnijden en behandelen en dat is dan ook de reden waarom ROCKWOOL rotswol de ideale isolatieoplossing bleek voor dit unieke dak. 

Daarnaast geniet het gebouw natuurlijk meteen ook van de andere gewaardeerde eigenschappen van ROCKWOOL plat dak isolatie, zoals de bekende brandveiligheid. Het materiaal is perfect bestand tegen vuur en verdraagt temperaturen tot boven de 1.000 °C. Onder brandbelasting blijft de rotswolstructuur intact en blijft isoleren en de draagconstructie beschermen. ROCKWOOL isolatie geeft ook geen aanleiding tot het ontstaan van een brand en branduitbreiding en veroorzaakt geen toxische rook.

 
ROCKWOOL plat dak isolatieproducten zijn uiterst vormvast, zakken niet uit en krimpen of schotelen niet. Hierdoor blijft de isolatie altijd perfect aaneengesloten en ontstaan er geen koudebruggen. Ze hebben verder een hoge tolerantie voor puntbelastingen waardoor energie, afkomstig van stoten en schokken niet alleen door de dakafdichting wordt opgenomen, maar ook een deel door de isolatie. Het resultaat is dus een drukvaste, maar tevens schokabsorberende isolatie die meer veiligheid biedt tegen perforaties en lekkages in de dakafdichting. Rotswol is zeer goed bestand tegen weersinvloeden op het dak zoals wind, regen en hagel. Het materiaal is waterafstotend, trekt geen vocht aan en is tegelijkertijd dampopen zodat het ook geen voedingsbodem vormt voor bacteriën of schimmels. De ROCKWOOL toepassingen zijn dan ook nauwelijks gevoelig voor veroudering, zodat de thermische eigenschappen gedurende onbeperkte tijd en onder alle weersomstandigheden behouden blijven.